ταξιδι

"Η μνήμη γράφει και η ανάμνηση (ξανα) διαβάζει τα γεγραμμένα"

Όποια θέση και αν υιοθετήσει κανείς απέναντι στο παρελθόν, είτε δηλαδή το θεωρήσει σαν μια απλή διάσταση του χρόνου, είτε το αποδεχθεί σαν ένα κοιμητήριο από διαφυγόντα και ανεπίστροφα παρόντα, ένα είναι βέβαιο:

"Από όποια θέση κι αν σε σημαδέψει το παρελθόν, θα πετύχει διάνα το στόχο του"...

Ακόμα περισσότερο, όσο πιο απομακρυσμένη από το καθεστώς της παροντικότητας είναι η ανάμνηση, όσο πιο βαθειά βυθισμένη στο πεδίο των βιωματικών παρακαταθηκών, τόσο η ανάκληση του βιώματος είναι πιο έντονη, πιο ζωντανή, πιο παρούσα. Είναι όμως το ίδιο το βίωμα (το γεγονός) παρόν ή η εικόνα του; Δεν ζούμε, βέβαια, για να θυμόμαστε (κάτι τέτοιο μόνο ως παθολογικό σύμπτωμα θα μπορούσαμε να το εκλάβουμε). Αντίθετα, θυμόμαστε επειδή ζούμε. Αλλά τι ακριβώς θυμόμαστε; Το ίδιο το γεγονός ή την εντύπωσή του; Το πάθος που προκάλεσε μια κατάσταση ή την ίδια την κατάσταση (σαν συνέπεια του πάθους);

Κατά τον Αριστοτέλη, η αίσθηση ενός συμβάντος αφήνει μέσα στην ψυχή κάποιο αποτύπωμα, κάτι σαν ζωγραφικό ίχνος (οίος ζωγράφημα), το οποίο και περιέρχεται στη δικαιοδοσία της μνήμης. Αυτή η διαδικασία, για λόγους οικονομίας, διαφοροποιείται κατά άνθρωπο και ηλικία. Οι νέοι και οι υπερήλικες εμφανίζονται (για διαφορετικούς λόγους) αμνήμονες. Κι' αυτό γιατί, η παράσταση στους νέους σβήνεται γρήγορα, ενώ στους γέροντες δεν χαράζεται καν.

Δεν ανακαλούμε το παρελθόν ομοιότροπα. Υπάρχουν απλές ενθυμήσεις, υπάρχουν όμως και συγκλονιστικές ανακλήσεις φορτισμένες, έντονες, συγκινησιακές. Η θυμική μνήμη είναι υπεύθυνη για την ανάκληση των θερμών παραστάσεων και είναι αυτή που εξασφαλίζει το πλούσιο σε συναισθήματα πεδίο, μέσα στο οποίο εγγράφεται η επαναφορά του παρελθόντος, στο σήμερα.

Μια τέτοια ανάμνηση (ορθότερα, ένα πλήθος αναμνήσεων), από το απώτερο παρελθόν, με έντονο το στοιχείο της νοσταλγίας είχα την τύχη να ζήσω πριν από λίγες εβδομάδες. Το παράδοξο είναι ότι ενώ η νοσταλγία εξηγείται μόνο μέσα από την απώλεια, στην προκειμένη περίπτωση, η απώλεια ήταν ηχηρά παρούσα, μέσα στη συντροφιά αγαπημένων συμμαθητών μου από το Δημοτικό Σχολείο...

Εκεί λοιπόν, σαν κληρονόμοι της παιδικότητας, θυμηθήκαμε, ξαναζήσαμε και επαναφέραμε στο σήμερα, τις αλλοτινές εμπειρίες της σχολικής μας ηλικίας, ανακτώντας στο παρόν την ακηδεμόνευτη παιδική εικόνα και ανασύρωντας λυτρωτικά τα βιώματα της παιδικής αθωότητας. 

Στους παιδικούς μου φίλους-συνταξιδιώτες και ιδιαίτερα στη Χριστίνα.